• Kastalia 6/

• Maya Rasker :   Il Conformista - Je moet er maar opkomen: een film te programmeren die hangt op de inmiddels volledig doorgesleten Freudiaanse theorie dat het jeugdtrauma ten grondslag ligt aan deviant gedrag op latere leeftijd. Marcello Clerici, de hoofdpersoon in de film van Bertollucci, lijdt aan een jeugdtrauma. Hij is als dertienjarige jongen verleid door een mooie man in uniform en heeft de mooie man, naar eigen zeggen, met diens pistool omgebracht nog voordat hem een haar is gekrenkt. Gedreven door de dubbele jeugdzonde van sodomie en moord besluit hij, eenmaal een man van deze wereld, ter compensatie van het trauma zo normaal mogelijk te worden. In zijn nieuwe hoedanigheid als Normale Man, wat in Italië in die dagen betekende: gehuwd en fascist, aanvaardt hij de opdracht zijn voormalige filosofieprofessor Luca Quadri, naar Parijs uitgeweken vanwege zijn anti-fascistische sympathieën, te benaderen en te vermoorden. Onder de dekmantel van zijn huwelijksreis reist Clerici af naar Parijs, probeert het vertrouwen van Quadri te winnen en raakt onderwijl in de ban van diens wereldse vrouw Anna.   » skf

• Roel Vlemmings :   Procès de Jeanne d'Arc - 2002

Procès de Jeanne d'Arc - 2002 Roel Vlemmings

• Charlotte Mutsaers :   Fictie, een doodgeboren kindje? - Over deze of gene hoor je wel eens meewarig opmerken dat hij of zij het contact met de realiteit verloren heeft. Een soortement verdict. Maar wat houdt een dergelijk verlies eigenlijk in? Goedbeschouwd is het niet mogelijk om contact te verliezen met iets waarvan je zelf deel uitmaakt. Zo'n manier van zeggen geeft eerder aan hoe er tegen de werkelijkheid wordt aangekeken. En tegen gekken uiteraard. Met fictie ligt dat anders. Daarmee kun je wel degelijk het contact kwijtraken. Was dat misschien wat mij remde? Zou ik het contact met de fictie zijn kwijtgeraakt? Was ik in weerwil van mijn grote enthousiasme soms bezig aan een onderneming contrecoeur? Ik voor wie verbeelding zoiets heiligs was? Een ontoelaatbare gedachte. Een aanfluiting. Catastrofaal! Terug naar de avond dat ik voor het eerst Lap rouge zag. Ik was alleen thuis en al zappend voor de tv ben ik er toen middenin gevallen. Het begin had ik dus gemist. Dat gaf niet, ik bleef vanzelf kijken. Ik zag het platteland van Frankrijk, een rood autobusje, twee magere kerels die een oude ijskast in een ravijn kieperden. Meteen was ik in de ban. Een wonder: voor het eerst in mijn leven had ik na vijf minuten nog niet door of het nu fictie of werkelijkheid betrof, of ik naar een speelfilm of naar een documentaire zat te kijken. Een raar gevoel van ontheemding. Dat is de hele uitzending zo gebleven. Aan het eind was ik zo confuus dat ik niet eens meer op de aftiteling heb gelet. Verfrist en verlamd bleef ik achter. Geschrokken ook, zoals dat gaat wanneer je met geen mogelijkheid kunt bepalen of je iets gewonnen of verloren hebt.   » skf

• Marc Mulders :   Piëta - 2002

Piëta - 2002 Marc Mulders   Collage (foto´s, verf op papier) 35 x 30 cm., particuliere collectie Amsterdam

• Willem Jan Otten :   Procès de Jeanne d´Arc - De film die ik u mag laten zien heet Procès de Jeanne d´Arc. Robert Bresson, de regisseur, wordt de meester van de ellips genoemd, van het weglaten. Hij heeft meteen al uit de titel van zijn film het lidwoord weggelaten. Ieder ander zou de film le proces hebben genoemd. Het is nog niet makkelijk om precies weer te geven wat proces zonder le ervoor betekent, maar het is duidelijk dat Bresson het woord proces tweesnijdender heeft willen maken. Het gaat niet alleen om het juridische proces, maar juist ook om het proces zoals zich dat in Jeanne d'Arc afspeelt. Bresson benadrukt met zijn titel dat hij het volslagen onmogelijke probeert: al kijkend naar de buitenkant van iemand ons haar diepste innerlijk deelachtig maken. We staan hier voor een grammaticale afgrond. Een uur en vijf minuten lang kijken we naar het gezicht en de lichaamstaal van een negentienjarige vrouw die vertelt dat zij op gezette tijden stemmen hoort die haar roepen. Dat zij in werkelijkheid Florence Carrez heette, en in het jaar 1962 voor een camera deed alsof zij deze jonge vrouw was, is nauwelijks relevant. Het is voor ons even onmogelijk om te geloven dat een meisje dat werkelijk Jeanne d'Arc is de stem van God, zijn aartsengelen en zijn heiligen heeft gehoord, als om te geloven dat de actrice die haar speelt die stemmen heeft gehoord. Van de actrice geloven we het niet. Van Jeanne zouden we het ook niet geloofd hebben. 'Verberg de ideeën,' zegt hij in zijn Notes, 'maar verberg ze zo dat mensen ze vinden. Het belangrijkste zal het verborgenste zijn.' Zo'n paradox doet denken aan wat Pascal over het godsverlangen zei: Console-toi, tu ne me chercherais pas, si tu ne m'avais trouvé. Troost je, je zocht me niet als je me niet al gevonden had. Het zou een grote vergissing zijn te menen dat Bresson een experimentele, zoekende filmer is, een avant-gardistische kunstnomade zonder doel. 'Ik volg een weg. Ik zoek niet, ik vind. En vind ik, dan ben ik gelukkig,' zegt hij in een interview met Godard. Dit is een heel andere artistieke levenshouding dan die van veel kunstenaars die zo naadloos passen in onze tijd - die, zodra ze dreigen te vinden, zuchten dat ze dan dus slecht gezocht hebben. Bresson citeerde met instemming Picasso: 'Eerst vind je. Dan, achteraf, ga je zoeken.'   » skf

• Franck Bragigand :   Bouwplaat - 2002

Nu de gevel is geschilderd, kunnen we het model maken   Bouwplaat - 2002 Franck Bragigand   Bouwplaat, 17 x 24 cm, model van huis in Tuinwijk   - Franck Bragigand heeft in de periode april tot september 2002 in de Tuinwijk in Amsterdam de achterkant geschilderd van 76 huizen. Eerder schilderde hij de voorgevels, waarvoor de bewoners elk zelf een kleur hadden gekozen.

• Franck Bragigand :   Painted Plastic Plants - 2002

De P.P.P. Company produceert geschilderde plastic planten waarmee stillevens kunnen worden gecreëerd. De planten kunnen worden gebruikt in een persoonlijke of publieke omgeving. Er kan uit dertig kleuren worden gekozen.   P.P.P.-Company Franck Bragigand

• Rinke Nijburg :   Een pervers geslacht - Al een tijd liep ik rond met de gedachte De gitaarles van Balthus te gebruiken als uitgangspunt voor een piëta. Een vrouw houdt een jong meisje op schoot dat aan haar onderlijf geen kleren heeft. Haar geslacht ligt open en bloot op de schoot van de juf. Het windt me op. Het spijt me: ook ik ben een kind van de sadomasochistische revolutie. De hele manier waarop het meisje in het schilderij van Balthus op de schoot van de juf ligt, deed me onwillekeurig denken aan de manier waarop de dode Jezus gedrapeerd ligt op de schoot van zijn moeder. Het geslachtofferde lichaam van het kind ligt met het hart naar boven als een weerloze, in de knop gebroken bloem op de schoot van het altaar, natuurlijk een vrouw. De onderrug van het kind rust op de bovenbenen van de juf, de rest, het bovenlichaam en de benen neigen naar de aarde. De rechterhand raakt de grond, net als de voeten. De ogen zijn gesloten. Ik schrok me wild toen ik in een boek over Balthus een reproductie zag van een Franse piëta uit de vijftiende eeuw, afgebeeld naast Balthus´ gitaarles. Bingo!   » schilderij

• Rinke Nijburg :   Tattoo - 2000 / 2001

Tattoo - 2000 / 2001 Rinke Nijburg   Acryl en olieverf op doek, 300 x 200 cm., particuliere collectie Den Haag

• Jurriaan Benschop :   Stille Getuigen - Ogenschijnlijk zijn het doodnormale plekken die op de foto´s van Gertjan Kocken zijn te zien. Een zeegezicht, een vliegveld, een woonwijk met flats. Meestal is het uitzicht ruim. Talrijke details zijn goed zichtbaar zonder dat de aandacht ergens speciaal aan blijft haken. Je kunt er met het oog in ronddwalen, steeds wel iets te zien. Een mooi en helder overzicht. Toch blijken de locaties bij nader onderzoek niet willekeurig gekozen. Ze hebben een overeenkomst. De meeste foto´s bevatten wel ergens een aanwijzing om de gelijkenis op te sporen, hoe klein die ook is. Het zijn allemaal plekken die naar een datum wijzen. Gertjan Kocken fotografeert plekken waar een ongeluk is gebeurd. De dag waarop dat gebeurde is al lang voorbij. In het geval van Zeebrugge is er voor het oog zelfs geen spoor meer van te zien. (Op 6 maart 1987 kantelt vlak buiten de haven van Zeebrugge de ferryboot Harold of Free Enterprise.) De foto toont een bijna gladde zee. Niets aan de hand. Het zou een vakantiekiek kunnen zijn. Maar de foto toont wel precies de plek waar 209 mensen verdronken. De foto uit Zeebrugge is extreem in het vermogen om een inhoud te verbergen. Ook de andere foto´s doen dat, maar daarin is doorgaans toch nog iets zichtbaar van het ongeluk dat ooit gebeurde. Herstelwerk aan de 116 jaar oude brug die het begaf, een monument op de plek waar een flat stond, een braakliggend terrein dat gaapt in de binnenstad. Verwijzingen naar een fatale gebeurtenis.   » foto

• Gertjan Kocken :   Faro / Portugal

Faro / Portugal Gertjan Kocken   Kleurenfoto